INTRODUCTION
Sa gitna ng kontrobersiyang kumakalat sa social media at mainstream news, lumulutang ngayon ang pangalan ni Senator Ronald “Bato” dela Rosa bilang sentro ng isang masalimuot at patuloy lumalalim na krisis. Mula sa umano’y inilabas na arrest warrant ng International Criminal Court (ICC), hanggang sa mga pahayag na huli siyang namataan sa Pampanga, at sa pagtanggi naman ng kampo niya na nasa Davao lamang ito—ang bawat bagong detalye ay tila nagpapataas ng tensyon at dagdag pagkalito sa publiko.

Habang wala pa ring opisyal na dokumento mula sa ICC, patuloy ang palitan ng matatalas at magkakasalungat na salaysay mula sa mga opisyal ng pamahalaan, abogado, at iba’t ibang personalidad sa politika. At sa gitna ng lahat, naroroon ang isang tanong na hindi mawala sa isip ng publiko: Ano ang totoong nangyayari sa likod ng mga pahayag, pagtanggi, at tila nagtatagong katahimikan?

Sa mas pinalawak na artikulong ito, tatalakayin natin ang lumalabing-labing detalye, ang mga salungat na pahayag, ang legal na usapin, ang takot sa umano’y “pagdakip,” at ang mas malawak na implikasyon nito sa pulitika ng bansa.

I. Ang Umano’y ICC Warrant: Saan Nagmula ang Balita?

Nagsimula ang muling pag-init ng isyu nang ihayag ni dating Presidential Spokesperson Harry Roque sa isang Facebook post na lumabas na umano ang ICC arrest warrant laban kay Senator Bato. Ayon kay Roque, may reliable source siya na nagsabing pinal na ang utos ng ICC at anumang oras ay maaaring kumilos ang mga awtoridad.

Kaagad niyang binigyang-diin na hindi dapat magpapa-“kidnap” ang senador at dapat igiit ang karapatan na dumaan muna sa lokal na korte ng Pilipinas bago isailalim sa anumang request mula sa ICC.

Ang mga salitang “magpapa-kidnap” at “walang proseso” ay nagpasiklab ng interes at pangamba ng publiko, lalo na’t mabigat ang alegasyon at sensitibo ang isyu.

II. Pahayag ni Ombudsman Boying Remulla: “Totoo ang Warrant”

Hindi pa man humuhupa ang usapan, sinundan ito ng panibagong pahayag mula kay Ombudsman Boying Remulla. Sa isang panayam, sinabi niyang kumpirmado niyang may inilabas nang arrest warrant ang ICC, batay umano sa impormasyon mula sa isang dating kasamahan sa Department of Justice na nagsisilbing “acting liaison” para sa ICC.

Dagdag pa niya, patuloy na mina-monitor ng mga awtoridad ang kinaroroonan ni Dela Rosa at huli umano itong nakita sa Pampanga habang umiwas sa pagharap sa Senado mula noong lumabas ang balita.

Ngunit gaya ng marami nang nagiging usapin sa politika, hindi nagtagal ay may kumontra rin.

III. Pahayag ng Kampo ni Senator Bato: “Nasa Davao Siya, Hindi sa Pampanga”

Ayon sa abogado ni Senator Bato, si Atty. Israelito Torion, mali ang pahayag na nasa Pampanga ang senador. Iginiit niyang naroon lamang ito sa Davao City, sa kanilang tahanan, kasama ng pamilya.

Tinukoy pa niya na nakausap niya mismo ang asawa ni Dela Rosa kamakailan at walang indikasyong nasa ibang lugar ang senador.

Sa gitna ng mga katanungan kung bakit hindi nagpapakita o humaharap si Dela Rosa sa Senado, malinaw ang sagot ni Torion: may pangamba ang senador na maulit ang umano’y nangyari kay dating Pangulong Rodrigo Duterte, na ayon sa kaniya ay “bigla na lamang dinampot” nang hindi dumaan sa legal na proseso.

IV. Ang Takot sa “Kidnapping” at Ang Sumbat sa Pamahalaan

Para kay Atty. Torion, hindi dapat isisi kay Dela Rosa ang pag-iwas nito sa publiko kundi sa mismong gobyerno, na umano’y bigong gumawa ng malinaw na proseso kung paano tutugon sa anumang request mula sa ICC.

Ipinaliwanag niya na kahit sa Rome Statute, kailangan may national procedure ang bawat bansa para mag-cooperate sa ICC. Ngunit dahil umatras na ang Pilipinas mula sa ICC noong 2019 at walang nagawang local mechanism para sa “surrender,” hindi maaaring basta na lang dakpin ang sinuman base sa utos ng ICC.

Sa kaniyang mga salita:
“Hindi puwedeng gawin na naman ang ginawa kay Tatay Digong. Hindi lang basta isusuko sa isang banyagang hukuman nang walang malinaw na proseso dito sa sariling bansa.”

Dagdag pa niya, kung ituturing man ang ICC warrant bilang isang “foreign judgment,” kailangan muna itong dumaan sa validation ng lokal na korte.

V. Ang Paglitaw ng Pampanga Angle: Totoo ba o Paglilihis?

Isa sa pinaka-mainit na bahagi ng isyu ay ang ulat na huling nakita si Dela Rosa sa Pampanga. Walang malinaw kung saan nanggaling ang impormasyon, ngunit ayon kay Remulla, ito raw ay bahagi ng impormasyon na hawak ng mga awtoridad.

Ngunit sa kabilang banda, mariing itinanggi ito ng abogado ni Dela Rosa. Para kay Torion, walang basehan ang claim at maaaring isa lamang itong bahagi ng maling impormasyon na kumakalat dahil wala pang opisyal na dokumento mula sa ICC.

Saan nga ba talaga ang senador? Bakit hindi masagot nang diretso kahit ang pinakamalapit sa kaniya? Sa kasalukuyan, ang tanging malinaw ay may malalim na dahilan si Dela Rosa kung bakit mas pinipili niyang hindi humarap.

VI. Ang Legal na Gulo: Rome Statute, Withdrawal, at Wala Pang Local Procedure

Isa sa pinakamalalang aspeto ng usaping ito ay ang legal vacuum. Ayon kay Torion:

– Hindi na saklaw ng ICC ang Pilipinas dahil umatras na ang bansa.
– Kahit pa umabot sa loob ng one-year rule, wala pa ring ginawa na local mechanism ang bansa.
– Hindi maaaring gumalaw ang ICC sa loob ng Pilipinas nang walang due process.

Tinukoy pa niya ang Article 3 Section 1 ng Constitution:
“No person shall be deprived of liberty without due process of law.”

Para sa kaniya, ang anumang pagdakip kay Dela Rosa nang hindi dumaraan sa lokal na hukuman ay malinaw na paglabag.

VII. Pagsabog ng Panibagong Kontrobersiya: PhilHealth Fund Transfer

Habang umiinit ang balita tungkol kay Dela Rosa, may panibago pang pagsabog sa political arena: ang desisyon ng Supreme Court na unconstitutional ang paglipat ng Php 89.9 billion na “‘excess funds” mula PhilHealth patungo sa National Treasury.

Ayon kay Kamangagawa Partylist Rep. Ellie San Fernando, dapat managot si Executive Secretary Ralph Recto at pati na rin si Pangulong Marcos Jr.

Bagama’t ibang isyu, ang timing nito ay nagdagdag ng tensyon at nagbigay hinala sa ilan na ginagamit ng ilan ang ingay tungkol kay Bato upang ilihis ang usapan sa mas malaking isyu.

VIII. Ano ang Impluwensiya Nito sa Pulitika ng Bansa?

Habang hindi pa nalilinawan ang totoong estado ng ICC warrant, ang nangyayaring alitan at palitan ng pahayag ay may potensiyal na baguhin ang political landscape.

– Kung totoo ang warrant, magiging malaking dagok ito sa dating war on drugs.
– Kung hindi naman totoo, magtatanong ang publiko kung bakit may mga opisyal na nagpapakalat ng impormasyon nang walang dokumentaryong basehan.
– Kung patuloy na iiwas si Dela Rosa, mas lalalim ang hinala at kontrobersiya.
– Kung harap-harapan niyang kakalabanin ang isyu, magiging malaking hamon sa gobyerno ang posibleng gulo sa legalities ng ICC.

Anuman ang kahihinatnan, isang bagay ang malinaw: hindi ito basta simpleng balita. Isa itong krisis na maaaring makaapekto sa relasyon ng Pilipinas sa international community at sa tiwala ng publiko sa justice system ng bansa.

IX. Ano ang Susunod?

Walang malinaw na sagot sa ngayon. Wala pa ring opisyal na dokumento mula sa ICC. Hindi pa rin makitang hayagan si Dela Rosa. At nagpapatuloy ang salungat na pahayag mula sa iba’t ibang panig.

Habang naghihintay ang publiko, lalong lumalalim ang kontrobersiya. At sa bawat araw na lumilipas na walang opisyal na kumpirmasyon, mas lalong umiigting ang tanong: Ano nga ba ang katotohanan?