Panimula: Ang Pangarap na Naging Bangungot

Ang pangingibang-bansa ay tinatawag na “ultimate sacrifice” ng maraming Pilipino. Sa bawat eroplanong lumilipad palabas ng NAIA, may mga pusong nadudurog, may mga yakap na humihigpit, at may mga pangakong binibitawan. Ang pangako na babalik. Ang pangako na magpapadala. Ang pangako na ang lahat ng hirap ay para sa pamilya.

Ngunit paano kung ang sakripisyong ito ay isa palang panlilinlang? Paano kung ang ina na inaasahang magtataguyod sa pamilya ay siya palang wawasak dito?

Ito ang masalimuot, masakit, at nakakagulat na kwento ni Donalyn Alfonso. Isang ina mula sa Iloilo na umalis bitbit ang pangarap ng kanyang mag-ama, ngunit bumalik na isang estranghero matapos ang pitong taong panloloko. Isang kwento na nagpapatunay na walang lihim na hindi nabubunyag, at walang kasalanang hindi pinagbabayaran.

KABANATA 1: Ang Paglisan at Ang Pangako (Enero 2012)

Enero 12, 2012. Ito ang petsang hindi makakalimutan ni Jeremy Alfonso. Ito ang araw na hinatid niya sa airport ang kanyang asawang si Donalyn, 28 anyos.

Mahigpit ang yakap ni Donalyn sa kanilang anak na si Andre, na noo’y apat na taong gulang pa lamang. “Para sa inyo ito,” ang marahil ay bulong niya. Sa Iloilo, simple lang ang buhay nila. Kapos sa budget, hirap sa araw-araw. Ang desisyon ni Donalyn na magtrabaho sa Switzerland ay nakita nila bilang solusyon—isang tiket para sa maayos na bahay, magandang edukasyon para kay Andre, at komportableng pagtanda.

Sa mga unang buwan, tila normal ang lahat. Ang teknolohiya ang naging tulay ng kanilang pangungulila. Tuwing weekend, nag-vi-video call sila. Tuwing sweldo, may padalang pera. Ramdam ni Jeremy ang pagmamahal. Kahit mahirap maging “solo parent” habang nasa abroad ang asawa, tiniis niya. Ang bawat pagod sa pag-aasikaso kay Andre ay napapawi kapag naririnig niya ang boses ni Donalyn na nagsasabing, “Konting tiis na lang, Mahal.”

KABANATA 2: Ang Biglaang Katahimikan (Disyembre 2012)

Ngunit pagpasok ng Disyembre 2012, sa panahon kung kailan dapat ay pinakamasaya ang pamilya, biglang dumilim ang mundo ni Jeremy.

Tumigil ang mga tawag. Hindi na nagre-reply sa chat. Walang padala.

Noong una, inisip ni Jeremy na baka busy lang si Donalyn. Baka nasira ang cellphone. Baka nagpalit ng employer at bawal ang gadget. Kumapit siya sa pag-asa.

Lumipas ang Pasko. Walang paramdam. Lumipas ang Bagong Taon (2013). Walang bati. Lumipas ang birthday ni Andre. Walang regalo.

Dito na nagsimulang mag-panic ang pamilya Alfonso. Ang ina ni Donalyn ay araw-araw na nagdarasal, lumuluha sa harap ng altar, nagmamakaawa na sana ay ligtas ang kanyang anak. Inisip nila ang pinakamasama: Naaksidente ba siya? Nagkasakit? O baka naman napahamak sa kamay ng masamang employer?

Nagkandarapa sila sa paghingi ng tulong. Lumapit sila sa DFA, sa OWWA, at sa iba’t ibang ahensya. Pumuno sila ng mga forms. Nagpasa ng mga litrato. Pero sa bawat opisina na kanilang puntahan, iisa ang sagot: Wala kaming impormasyon. Tila naging multo si Donalyn na naglaho sa hangin.

KABANATA 3: Ang Pitong Taong Pangungulila

Hindi madali ang maghintay sa wala. Sa loob ng pitong mahabang taon, namuhay si Jeremy at Andre sa anino ng kawalan ng kasiguraduhan.

Si Andre, mula sa pagiging bibong bata na laging nagtatanong kung nasaan si Mama, ay unti-unting tumigil sa pagtatanong. Ang alaala ng kanyang ina ay naging malabong litrato na lang sa album. Nasanay siyang si Tatay lang ang nag-aasikaso sa kanya. Si Tatay ang nagluluto, naghahatid sa school, at dumadalo sa graduation.

Si Jeremy naman ay nanatiling tapat. Kahit maraming nagsasabi sa kanya na mag-asawa na ulit dahil “baka patay na ‘yan,” hindi siya nakinig. Sa puso niya, umaasa siyang isang araw, kakatok si Donalyn sa pinto, magpapaliwanag, at muli silang magiging buo. Nangako siya sa sarili na kapag bumalik si Donalyn, yayakapin niya ito nang mahigpit at hindi na muling paalisin.

Pero ang tadhana ay sadyang mapaglaro. Ang katotohanan ay mas masakit pa kaysa sa kamatayan.

KABANATA 4: Ang Whistleblower (Enero 2019)

Enero 2019. Pitong taon matapos ang huling paramdam ni Donalyn. Isang mensahe ang natanggap ni Jeremy mula sa isang babaeng hindi niya kilala.

Ang pangalan niya ay Norin. Isang OFW na nakabase sa Europe. Ang mensahe niya ay yumanig sa mundo ni Jeremy.

“Buhay ang asawa mo. Nasa Croatia siya. At may bago na siyang pamilya.”

Si Norin ay nakatrabaho ni Donalyn sa Croatia noong 2013. Ayon kay Norin, nagpakilala si Donalyn bilang isang dalagang walang asawa at walang anak. Ikinuwento ni Norin ang naging takbo ng buhay ni Donalyn:

Sa Switzerland, nakilala ni Donalyn ang isang lalaking Croatian na nagngangalang Winston.

Sumama si Donalyn kay Winston pauwi sa Croatia.

Doon, binuo ni Donalyn ang isang bagong pagkatao. Kinalimutan niya si Jeremy at Andre.

Ang masakit na rebelasyon: Nagpakasal si Donalyn kay Winston noong 2015 at mayroon na silang anak na babae.

Sa mga litratong ipinakita ni Norin, makikita ang isang masayang Donalyn. Naka-ngiti, naka-ayos, at yakap-yakap ang kanyang “bagong” pamilya. Walang bakas ng lungkot o pag-aalala para sa pamilyang iniwan niya sa Iloilo na nagkukumahog kakahanap sa kanya.

KABANATA 5: Ang Motibo ng Pagsisiwalat

Bakit biglang nagsalita si Norin matapos ang ilang taon?

Dahil maging siya ay tinraydor ni Donalyn. Ayon kay Norin, naging magkaibigan sila ni Donalyn sa Croatia. Alam ni Norin ang sikreto. Ilang beses niyang pinaalalahanan si Donalyn na balikan o kontakin ang pamilya sa Pilipinas, pero laging sagot ni Donalyn: “Ayoko na. Masaya na ako dito. Kalimutan na natin ang nakaraan.”

Pinili ni Norin na manahimik alang-alang sa pagkakaibigan. Pero nagbago ang lahat nang matuklasan niyang nilalandi na rin ni Donalyn ang sariling asawa ni Norin (na isang Pilipino rin sa Croatia).

Dito napuno si Norin. Napagtanto niya na si Donalyn ay hindi lang isang babaeng nagkamali, kundi isang babaeng “serial home wrecker” at manloloko. Para matigil ang kahibangan, hinanap ni Norin si Jeremy sa social media at ibinunyag ang lahat.

KABANATA 6: Ang Hustisya at Ang Deportation (Setyembre 2019)

Bitbit ang ebidensya, ang sakit, at ang galit, nagdesisyon si Jeremy na lumaban. Noong Setyembre 2019, nakipag-ugnayan siya sa Philippine Embassy at sa mga otoridad sa Croatia.

Ipinadala niya ang Marriage Certificate nila ni Donalyn sa Pilipinas. Ito ang “smoking gun.” Sa batas, ang pagpapakasal muli habang kasal ka pa sa iba ay Bigamy.

Nakarating ang balita kay Winston, ang Croatian husband. Gumuho ang mundo ng lalaki. Ang babaeng inakala niyang “the one,” ang ina ng kanyang anak, ay isa palang sinungaling. Hindi niya alam na may asawa at anak ito sa Pilipinas.

Dahil sa panloloko, nagsampa ng kaso si Winston.

Annulment: Pinawalang-bisa ng korte sa Croatia ang kasal nila ni Donalyn dahil ito ay void from the beginning (dahil kasal pa si Donalyn kay Jeremy).

Custody: Nakuha ni Winston ang kustodiya ng kanilang anak.

Deportation: Dahil napatunayang nilabag ni Donalyn ang immigration laws at civil laws, iniutos ang kanyang agarang deportation.

Sinubukan ni Donalyn na magmakaawa. Ginamit niya ang kanyang anak sa Croatia para manatili. Pero naging matigas ang batas. Wala siyang nagawa.

KABANATA 7: Ang Mapait na Pagbabalik (Marso 2020)

Marso 2020. Bumukas ang pinto ng arrival area sa Pilipinas. Lumabas si Donalyn Alfonso.

Walang banner. Walang salubong. Walang Jeremy na may dalang bulaklak. Walang Andre na tumatakbo para yumakap.

Ang babaeng umalis na puno ng pangarap ay bumalik na walang-wala. Wasak ang reputasyon, walang pera, at itinakwil ng dalawang pamilya.

Umuwi siya sa Iloilo. Sinubukan niyang kausapin si Jeremy. Nagpadala siya ng mga emisaryo, nagmakaawa, humingi ng tawad. Pero sarado na ang pinto ni Jeremy.

“Matagal nang patay ang asawa ko. Pitong taon na siyang patay,” ang marahil ay nasa isip ni Jeremy. Para sa kanya, ang kasal ay natapos noong pinili ni Donalyn na burahin sila sa buhay nito.

Tinanggap si Donalyn ng kanyang mga magulang, pero iba na ang ihip ng hangin. May pader na sa pagitan nila. May awa, oo, pero nandoon ang hiya at sakit. Ang anak na ipinagmamalaki nila noon ay naging mantsa sa pangalan ng pamilya.

Ang pinakamasakit? Ang anak niyang si Andre. Nang magkita sila, parang estranghero ang tingin ng bata sa kanya. Hindi siya kilala nito. Lumaki si Andre na ang kwento ng kanyang ina ay isang babaeng nang-iwan. Walang koneksyon. Walang lukso ng dugo.

KONKLUSYON: Ang Leksyon ng Buhay

Namuhay si Donalyn sa katahimikan at pagsisisi. Nawala ang pamilya niya sa Croatia. Nawala ang pamilya niya sa Pilipinas.

Ang kwentong ito ay isang babala. Ang pamilya ay hindi parang damit na pwede mong hubarin kapag mainit at palitan kapag may nakita kang mas maganda. Ang bawat desisyon ay may kapalit.

Akala ni Donalyn, makakatakas siya. Akala niya, pwede niyang ibaon sa limot ang kanyang nakaraan sa Pilipinas habang nagpapakasarap sa Europe. Pero nakalimutan niya ang isang batas ng uniberso: Ang katotohanan ay laging humahanap ng paraan para lumabas.

Sa huli, nakuha niya ang kalayaan na gusto niya—malaya, pero nag-iisa.