Sa gitna ng masukal na kabundukan ng Abra de Ilog, Occidental Mindoro, isang hindi inaasahang balita ang yumanig sa publiko at maging sa labas ng bansa. Isang 24-anyos na Filipino-American na kinilalang si Chantal Anicoche, isang psychology graduate mula sa University of Maryland, Baltimore County, ang natagpuan ng mga sundalo matapos ang mahigit isang linggong pagtatago sa isang liblib na lugar. Ang pangyayaring ito ay hindi lamang isang kwento ng pagliligtas, kundi isang kontrobersyal na usaping naglalagay sa sentro ng atensyon ang ugnayan ng mga aktibista, mga rebeldeng grupo, at ang operasyon ng militar sa bansa.

Nagsimula ang lahat noong Enero 1, 2026, nang sumiklab ang isang madugong engkwentro sa pagitan ng mga tropa ng pamahalaan mula sa 2nd Infantry “Jungle Fighter” Division at mga miyembro ng New People’s Army (NPA) sa Sitio Mamara, Barangay Cabacao. Sa gitna ng palitan ng putok at sinasabing airstrikes, nawala si Anicoche. Sa loob ng walong araw, walang balita kung nasaan ang Fil-Am, hanggang sa marinig ng mga sundalo ng 76th Infantry Battalion ang kanyang mga hiyaw para sa tulong. Natagpuan siya sa loob ng isang hukay, duguang ang mga paa, walang sapin, at nanghihina dahil sa kawalan ng pagkain at tubig sa loob ng mahabang panahon.

Ayon sa ulat ng militar, si Anicoche ay “naiwan” ng mga tumatakas na rebelde sa gitna ng kaguluhan. Gayunpaman, ang kwentong ito ay mabilis na kinontra ng mga human rights groups at mga organisasyong kinabibilangan ni Anicoche. Ayon sa kanila, ang dalaga ay nasa Mindoro bilang isang volunteer researcher at community organizer upang pag-aralan ang kalagayan ng mga katutubong Mangyan-Iraya. Para sa kanila, ang pagkakahuli sa kanya ay hindi isang pagsagip kundi isang anyo ng sapilitang pagpigil o “enforced disappearance” na nauwi sa military custody.

Dahil sa pagiging American citizen ni Anicoche, uminit ang usapin hanggang sa makarating ito sa United States Embassy. Noong nakaraang linggo, binisita ng mga kinatawan ng embahada ang dalaga sa Camp Capinpin sa Tanay, Rizal, upang masiguro ang kanyang kalagayan. Sa kabila ng mga panawagan ng mga grupo na palayain na si Chantal, naglabas ang militar ng isang affidavit na pirmado ng dalaga, kung saan sinasabi niyang nais niyang manatili sa pangangalaga ng militar para sa kanyang medikal na gamutan at “psychosocial intervention.” Ayon sa mga awtoridad, boluntaryo ang kanyang desisyon at ginawa sa harap ng isang independiyenteng abogado.

Ngunit ang kasong ito ay nagbukas ng mas malalim na sugat at diskusyon sa lipunan. Kasabay ng pagkakatagpo kay Anicoche, kinumpirma rin ang pagkamatay ng kanyang kasamahang si Jerlyn Rose Doydora, na ayon sa pamilya ay na-recruit din sa mga aktibidad na hindi nila inaasahan. Ang militar ay naninindigan na si Anicoche ay isang “person of interest” at ang kanyang presensya sa lugar ng engkwentro ay nagpapatunay umano ng “terror grooming” o panlilinlang ng mga makakaliwang grupo sa mga kabataang may matatayog na mithiin.

Sa kasalukuyan, nananatili si Chantal Anicoche sa ilalim ng kustodiya ng militar habang patuloy ang debriefing at imbestigasyon. Marami ang nagtatanong: Ano nga ba ang totoong nangyari sa loob ng walong araw na siya ay nagtatago? Siya ba ay biktima ng pagkakataon, o sadyang nalagay sa panganib dahil sa kanyang paniniwala? Habang nagpapatuloy ang legal na labanan sa pagitan ng gobyerno at ng mga grupong nagnanais na ilabas siya, ang kwento ng Fil-Am sa Mindoro ay nananatiling isang malaking palaisipan na nagpapakita ng masalimuot na realidad ng gulo sa kanayunan at ang panganib na kinakaharap ng mga nasa pagitan ng bala at ideolohiya.