PANIMULA: ANG PAGKAGUHO NG ISANG HALIGI

Sa kasaysayan ng Pelikulang Pilipino, may mga pangalang nakaukit sa bato dahil sa kanilang kasikatan, at may mga pangalang nakaukit sa puso dahil sa kanilang husay. Si Raul Aragon ay kabilang sa huli.

Noong Enero 22, 2026, isang malungkot na balita ang tumawid mula sa karagatan ng Pasipiko patungo sa mga isla ng Pilipinas. Ang beteranong aktor, ang dating matinee idol, at ang Best Actor ng 1979 Metro Manila Film Festival, ay pumanaw na sa edad na 79.

Wala siyang sakit na ibinalita sa publiko. Walang grandiyosong press conference. Ang kanyang pagpanaw ay kasing-tahimik at kasing-dignidad ng pamumuhay na pinili niya sa California, USA sa nakalipas na mga dekada. Sa special report na ito, ating babalikan ang makulay na buhay ni Raul Aragon—mula sa glitz ng showbiz, ang kanyang pagtalikod sa kasikatan, hanggang sa kanyang huling mga sandali bilang isang simpleng tao sa Amerika.

KABANATA 1: ANG BALITANG GUMULAT SA INDUSTRIYA

Hindi sa telebisyon o radyo unang sumabog ang balita, kundi sa social media—ang makabagong “obituary” ng ating panahon. Ang singer na si Gemma Franco Smith, na nakabase rin sa Amerika, ang isa sa mga unang nagkumpirma ng pagpanaw ng aktor.

Sa kanyang Facebook post, ramdam ang bigat ng kanyang loob: “I was shocked and saddened to hear about the passing of Mr. Raul Aragon.” (Nagulat at nalungkot ako nang mabalitaan ko ang pagpanaw ni Mr. Raul Aragon.)

Para kay Gemma, si Raul ay hindi lang basta co-worker. Siya ay isang kaibigan na laging handang makinig. Ibinunyag ni Gemma na madalas silang magkausap sa Messenger. “I will miss our exchanges on Messenger… your insightful advice… always engaging and entertaining,” sabi niya. Dito natin nakilala ang isang Raul Aragon na hindi nakikita sa screen. Isang taong puno ng kwento, puno ng payo, at laging may oras para sa mga kaibigan kahit sa digital na paraan lamang.

Ang masakit na bahagi ng post ni Gemma ay ang panghihinayang: “Unfortunately, I was unable to fulfill my promise to visit you.” (Sa kasamaang palad, hindi ko natupad ang pangako kong bisitahin ka.) Isang paalala sa ating lahat na ang oras ay hindi naghihintay. Ang mga planong pagkikita ay pwedeng mawala sa isang iglap.

KABANATA 2: ANG GININTUANG PANAHON (1979 MMFF)

Upang maintindihan kung bakit “Legend” ang tawag kay Raul Aragon, kailangan nating bumalik sa taong 1979. Ito ang panahon ng Golden Age of Philippine Cinema. Panahon nina Lino Brocka, Ishmael Bernal, Nora Aunor, at Vilma Santos.

Sa taong ito, inilabas ang pelikulang “Ina Ka ng Anak Mo” sa direksyon ng National Artist na si Lino Brocka. Ang mga bida? Walang iba kundi ang “Superstar” na si Nora Aunor at ang beteranang si Lolita Rodriguez. Isipin niyo ang pressure. Paano ka sisingit sa eksena kung ang kasama mo ay dalawang higante?

Pero ginawa iyon ni Raul Aragon. Sa papel na ibinigay sa kanya, ipinakita niya ang isang klase ng pag-arte na “quiet but powerful.” Hindi siya nanapaw, pero hindi siya nagpatalo. Kaya naman noong gabi ng parangal ng Metro Manila Film Festival (MMFF), nang buksan ang envelope para sa Best Actor, ang pangalang tinawag ay RAUL ARAGON.

Tinalo niya ang mga sikat na leading man ng panahon na iyon. Naging nominado rin siya sa Gawad Urian, ang pinaka-kritikal na award-giving body. Pinatunayan niya na hindi kailangan maging “bida” sa billing para maging bida sa aktingan.

KABANATA 3: ANG “LEADING MAN” NA NAGING SUPPORTING ACTOR

May kakaibang karisma si Raul. Taglay niya ang “looks” ng isang matinee idol—matangkad, gwapo, mestisuhin. Pwede siyang maging Gabby Concepcion o Richard Gomez ng kanyang panahon. Pero bakit madalas siyang mapanood bilang Second Lead o Supporting Actor?

Ayon sa mga kritiko, ito ay dahil sa kanyang “versatility.” Kapag ikaw ay bida, nakakahon ka sa papel na “mabait.” Pero kapag ikaw ay supporting actor, pwede kang maging kontrabida, pwede kang maging traydor, pwede kang maging komplikadong tao. At doon masaya si Raul. Mas gusto niya ang character roles. Mas gusto niya ang mga papel na may laman, may lalim, at may hamon.

Naging paborito siya ng mga action stars. Sa mga pelikula nina Rudy Fernandez, Ace Vergel, at Bong Revilla, madalas nandoon si Raul Aragon. Siya ang “reliable” na kasangga o kaaway na siguradong magdadala ng eksena.

KABANATA 4: ANG PAGTALIKOD SA SHOWBIZ (THE AMERICAN DREAM)

Pagdating ng kalagitnaan ng Dekada 90, unti-unting nawala sa eksena si Raul. Hindi dahil laos na siya, kundi dahil pinili niya ito. Nagdesisyon siyang iwan ang Pilipinas at manirahan sa Estados Unidos.

Bakit? Marahil ay para sa pamilya. Marahil ay para sa katahimikan. Sa Amerika, hindi siya Raul Aragon na artista. Siya ay si Raul Aragon na ordinaryong tao. Ayon sa singer na si Malu Toler, na nagbalita rin ng kanyang pagpanaw, nagtrabaho si Raul bilang isang professional sa US. Pinasok niya ang mundo ng Real Estate. Naging Realtor siya.

Isipin niyo ang transition: Mula sa pag-arte sa harap ng camera, ngayon ay nagbebenta ng bahay at nakikipag-usap sa mga kliyente na marahil ay hindi alam na Best Actor ang kausap nila. Sabi ni Malu: “Never acted like a star in the office.” Ito ang tunay na sukatan ng pagkatao. Kahit may gintong tropeo siya sa Pilipinas, hindi lumaki ang ulo niya. Naging “Life of the Party” siya sa opisina, hindi dahil sikat siya, kundi dahil masaya siyang kasama.

KABANATA 5: ANG HULING HININGA

Sa edad na 79, binawian ng buhay si Raul Aragon. Hanggang sa huli, nanatiling misteryoso ang sanhi ng kanyang kamatayan. Wala pang inilalabas na detalye ang pamilya kung ito ba ay dahil sa sakit o katandaan. At marahil, ito ang gusto niya—ang manatiling pribado hanggang sa huling sandali.

Ang kanyang pagpanaw ay nag-iwan ng butas sa puso ng mga nakatrabaho niya. Ang mga mensahe ng pakikiramay ay bumuhos hindi lang mula sa mga artista, kundi pati na rin sa mga naging kaibigan niya sa Amerika, mga naging kliyente niya sa real estate, at mga fans na hindi nakalimot.

EPILOGO: HINDI NAKALIMUTAN

Sabi nila, ang artista ay namamatay nang dalawang beses. Una, kapag namatay ang kanyang katawang lupa. Pangalawa, kapag nakalimutan na siya ng tao. Si Raul Aragon ay pumanaw na, pero hinding-hindi siya mamamatay sa alaala ng industriya.

Ang kanyang tropeo noong 1979, ang kanyang mga pelikula kay Lino Brocka, at ang kanyang kabutihang-loob bilang kaibigan sa Amerika—ito ang kanyang legasiya. Isang aktor na hindi kinailangan maging sentro ng atensyon para mapansin. Isang bituin na mas piniling maging ilaw sa iba kaysa magningning mag-isa.

Paalam, Raul. Salamat sa sining.