SPECIAL REPORT: DALAWA ANG MUKHA NG SEGURIDAD SA PILIPINAS

Sa bansang Pilipinas, ang seguridad ay isang mamahaling kalakal. Para sa ilan, ito ay nangangahulugan ng makakapal na bakal ng sasakyan na kayang sumalag ng bala. Para sa iba, ito ay nangangahulugan ng kapangyarihang magtago sa batas gamit ang yaman at impluwensya.

Nitong linggo, dalawang magkahiwalay na kwento ang yumanig sa bansa—isang kwento ng Kaligtasan at isang kwento ng Pagtatago.

Sa Maguindanao, isang Mayor ang humarap sa kamatayan ngunit nabuhay para magkwento. Sa Metro Manila, isang kilalang negosyante ang pinaghahanap ng batas ngunit tila nilamon na ng lupa.

Ito ang “Special Report” sa likod ng ambush kay Mayor Ampatuan at ang malawakang manhunt kay Charlie “Atong” Ang.

KABANATA 1: ANG HIMALA SA MAGUINDANAO (THE AMBUSH)

Linggo ng Umaga. Barangay Poblacion, Shariff Aguak. Isang convoy ang binabagtas ang kalsada. Lulan nito si Mayor Datu Akmad “Mitra” Ampatuan. Galing sila sa palengke, isang normal na gawain ng isang alkalde. Ngunit sa probinsya ng Maguindanao, ang “normal” ay madaling magbago sa isang iglap.

Ang Pag-atake Ayon sa CCTV footage at mga saksi, isang puting van ang biglang huminto sa kabilang linya ng kalsada. Walang babala. Walang pasabi. Bumukas ang pinto ng van at bumungad ang nguso ng matataas na kalibre ng baril. Isang pagsabog mula sa heavy weapon ang yumanig sa lugar. Ang target: Ang sasakyan ng Alkalde.

Sa mga pelikula, dito nagtatapos ang kwento ng bida. Pero sa totoong buhay, dito nasubok ang kahandaan ni Mayor Mitra. Ang kanyang sasakyan ay isang Bullet-Resistant Toyota Land Cruiser. Ang makapal na bakal at bulletproof glass ang naging dingding sa pagitan ni Mayor at ni Kamatayan. Kahit pinaulanan ng bala, kahit may sumabog, hindi tinablan ang loob ng sasakyan. Nagpatuloy sa pagtakbo ang convoy. Nakalayo sila sa kill zone.

Ang mga Sugatan Bagamat ligtas ang Mayor, hindi pinalad ang kanyang mga security escorts na nasa ibang sasakyan. Sina Manuel Arcega, Don Diego, at Lakman Eso ay tinamaan. Agad silang isinugod sa Bangsamoro Regional Medical Center. Sa awa ng Diyos, sila ay nasa stable condition.

Ang Hot Pursuit Hindi natulog ang batas. Agad na nagsagawa ng hot pursuit operation ang pinagsanib na pwersa ng Pulisya, Militar, at mga community volunteers. Sa bayan ng Datu Unsay, namataan ang puting van. Nagkaroon ng sagupaan. Tatlo hanggang apat na suspek ang naharang. Ito na ang ikatlong beses na nakaligtas si Mayor Ampatuan sa ambush mula nang maupo siya. Isang patunay na sa Maguindanao, ang pulitika ay laro ng buhay at kamatayan—at ang bulletproof na sasakyan ay hindi luho, kundi pangangailangan.

KABANATA 2: ANG MISTERYO NG NAWAWALANG GAMBLING LORD

Habang ang Mayor ay nakaligtas dahil sa kanyang sasakyan, iba naman ang kwento ni Charlie “Atong” Ang. Siya ay “ligtas” sa ngayon, hindi dahil sa bulletproof, kundi dahil hindi siya makita.

Ang Kaso: Missing Sabungeros Ang ugat ng lahat ay ang kontrobersyal na pagkawala ng mahigit 30 sabungero noong 2021 hanggang 2022. Matagal na itong sigaw ng mga pamilya: Hustisya. At sa wakas, naglabas na ng Warrant of Arrest ang Regional Trial Court ng Laguna at Batangas. Ang kaso: Kidnapping at Serious Illegal Detention. Ang hatol: NO BAIL (Walang Piyansa).

Ibig sabihin, kapag nahuli si Atong Ang at ang 17 pang akusado, diretso sila sa kulungan habang nililitis. Lahat ng kanyang kasamahan ay nasa kustodiya na ng gobyerno. Si Atong Ang na lang ang kulang.

Nasaan si Atong Ang? Dito pumapasok ang mga teorya na parang galing sa nobela. Nagsagawa ng raids ang PNP at NBI sa kanyang mga kilalang mansion at safehouse:

• Mandaluyong City

• Pasig City

• Lipa City

• Laguna

Ang resulta? NEGATIVE. Wala kahit anino niya.

Teorya 1: The Secret Passage Dahil sa yaman ni Atong Ang, usap-usapan na ang kanyang mga bahay ay may mga secret tunnels o lagusan sa ilalim ng lupa. Posible kayang nandoon lang siya, nagtatago sa ilalim ng mga mansions na pinaliligiran ng pulis?

Teorya 2: The Great Escape (Private Jet) Marami ang nagtatanong: Posible bang nakalabas na siya ng bansa? Mayaman si Atong. May kakayahan siyang mag-arkila o gumamit ng private plane o helicopter. Pwede siyang dumaan sa mga “backdoor” exit sa Mindanao o gumamit ng pribadong airstrip na hindi binabantayan ng Immigration. Ayon sa Bureau of Immigration records, wala siyang official departure. Pero alam natin na sa Pilipinas, hindi lahat ng umaalis ay dumadaan sa NAIA.

Teorya 3: The Protectors Ito ang pinakamasakit na posibilidad. Sinisiyasat ng PNP kung may mga aktibo o retiradong pulis na tumutulong sa kanya. Posible bang ang mga taong dapat humuli sa kanya ay sila pa ang nagtatago sa kanya? Nagbabala ang PNP Chief: “Ang sinumang mapapatunayang tumutulong kay Atong Ang ay mananagot sa batas.”

KABANATA 3: ANG PRESYO NG HUSTISYA (P10 MILYON REWARD)

Dahil sa hirap na matunton ang negosyante, naglabas na ng alas ang gobyerno. Nag-alok ang Department of Interior and Local Government (DILG) ng P10 Milyong Piso na pabuya. Sampung Milyon para sa “ulo” ni Atong Ang. Ito ay para sa sinumang makakapagturo ng kanyang eksaktong kinaroroonan.

Bukod dito, humingi na rin ng tulong ang Pilipinas sa Interpol. Nag-request sila ng Blue Notice o Red Notice para alertuhin ang ibang bansa sakaling subukan niyang tumawid ng border. Binawi na rin ang kanyang lisensya sa baril.

Sa panig naman ng kampo ni Ang, iginigiit ng kanyang abogado na “premature” o maaga pa ang warrant. Gusto nilang kwestyunin ito sa Court of Appeals. Sabi nila, wala siyang kinalaman sa krimen at ito ay “trial by publicity” lamang.

KABANATA 4: ANG HINAING NG MGA BIKTIMA

Sa gitna ng habulan at taguan, huwag nating kalimutan ang tunay na biktima: Ang mga pamilya ng nawawalang sabungero. Ilang Pasko na ang lumipas na wala ang kanilang mga tatay, asawa, at anak. Para sa kanila, ang paglabas ng Warrant of Arrest ay senyales ng pag-asa. Sabi ng isang kaanak: “Kahit gaano ka pa kayaman, hindi mo mabibili ang hustisya habambuhay.”

Ang pagtatago ni Atong Ang ay nagpapatunay lang, sa mata ng publiko, na may iniiwasan siyang pananagutan. Sabi nga sa batas: “Flight is an indication of guilt.” (Ang pagtakas ay indikasyon ng pagkakasala).

KONKLUSYON: ANG PAGSUBOK SA SISTEMA

Ang dalawang kwentong ito ay sumasalamin sa kalagayan ng ating bansa. Si Mayor Ampatuan ay ligtas dahil sa kanyang resources (bulletproof car). Si Atong Ang ay malaya pa rin dahil sa kanyang resources (yaman at koneksyon).

Ang tanong ng taumbayan: Kaya ba ng batas na abutin ang mga taong nasa ituktok? O ang hustisya ba sa Pilipinas ay para lang sa mga walang pambayad ng magaling na abogado at walang pambili ng private jet?

Abangan ang susunod na kabanata. Mahuhuli ba ang “Big Fish” o mananatili siyang alamat na naglaho sa dilim?