ESPESYAL NA ULAT: “GINAWA KAMING PULUBI AT ALIPIN” — ANG MADILIM NA KATOTOHANAN SA LIKOD NG ‘CANADIAN AT AUSTRALIAN DREAM’

Sa bawat sampung bahay sa Pilipinas, halos isa o dalawa ang may kamag-anak na nagtatrabaho sa ibang bansa. Ang pangarap na makaahon sa kahirapan ang nagtutulak sa ating mga “Bagong Bayani” na isakripisyo ang lahat—benta ang lupa, sangla ang bahay, utang sa lending—basta makalipad lang patungo sa greener pastures.

Ngunit paano kung ang greener pasture ay isa palang trap? Paano kung ang kababayan na akala mo ay tutulong sa’yo sa Canada ay siya palang dadaplis sa huling sentimo mo? At paano kung ang amo na nangako ng magandang training sa Australia ay siya palang magtutulak sa’yo sa hukay?

Sa special report na ito, tatalakayin natin ang dalawang magkahiwalay ngunit parehong nakakaiyak na kwento ng panloloko at trahedya na yumanig sa Filipino Community sa Canada at Australia. Ito ang kwento ng kasakiman, pang-aabuso, at ang hindi matatawarang halaga ng pangarap.

KABANATA 1: ANG PINAY SCAMMER NG ONTARIO (Ang Kwento ni John Kizo)

Magsimula tayo sa Canada. Ang lupain ng Maple Leaf, kung saan libu-libong Pilipino ang nangangarap manirahan. Dito nakilala natin si John Kizo. Tulad ng karamihan, simple lang ang gusto niya: mabigyan ng magandang kinabukasan ang kanyang pamilya. Nakahanap siya ng ahensya—ang Link4Staff na pag-aari ng isang Pilipina na si Janet Mosquito.

Ang Modus Operandi: Ang pangako ng ahensya ay simple:

1. Mag-resign ka sa trabaho mo sa Pilipinas.

2. Lumipad ka gamit ang Student Visa (kasi mas madaling ma-approve).

3. Pagdating sa Canada, mag-drop out ka sa school.

4. Kami (Link4Staff) ang bahala mag-process ng Work Permit mo.

Dahil kapwa Pilipino ang kausap at marami ang “testimoniya” sa Facebook, nagtiwala si John. Ibinigay niya ang lahat. Umalis siya ng Pilipinas bitbit ang pag-asa.

Ang Pagbagsak: Pagdating sa Ontario, sinunod niya ang utos. Nag-drop out siya sa college. Pero ang ipinangakong Work Permit? WALA. Ang trabahong naghihintay? WALA. Ang tulong mula kay Janet Mosquito? WALA.

Dahil bawal magtrabaho nang walang permit, at dahil nag-drop out na siya sa school (na nagpawalang-bisa sa student status niya), naging undocumented siya sa paningin ng batas. Mabilis na naubos ang kanyang dalang pera. Ang mataas na cost of living sa Canada ay lumamon sa kanya. Mula sa pagiging hopeful immigrant, si John ay naging Homeless. Namulubi siya. Kumain ng tira-tira. Natulog sa shelter. “I cannot pay the debt. I can’t find a job. I can’t even support my son,” mangiyak-ngiyak na pahayag ni John.

KABANATA 2: SINO SI JANET MOSQUITO? (Ang “Scam Queen”)

Hindi lang si John ang biktima. Daan-daan sila. Ayon sa imbestigasyon, si Janet Mosquito ay isang serial scammer. Wala siyang lisensya bilang abogado o immigration consultant. Ang kanyang negosyo ay isang malaking Ponzi-like Recruitment Scam. Hihingan ka ng pera para sa serbisyong hindi naman ibibigay.

Ang Taktika ng Panlilinlang: Kahit noong 2018 pa ay may mga kaso na laban sa kanya, patuloy pa rin ang operasyon niya. Paano?

1. Rebranding: Nang mabaho na ang pangalang Link4Staff, pinalitan niya ito ng Burder Consulting. Bagong pangalan, parehong modus.

2. Social Media Manipulation: Gumagamit siya ng mga lumang kliyente (na matagumpay na nakarating noon bago pa nagbago ang batas) para mag-post ng positive reviews. Binabaha ng kanyang supporters (o trolls) ang comment section para matabunan ang reklamo ng mga biktima.

Ang Hatol ng Batas (Katarungan ba ito?): Napatunayan ng korte sa Ontario na GUILTY si Janet Mosquito sa iligal na pangongolekta ng fees at panloloko. Ang parusa? Multa na $250,000 CAD. Walang kulong. Dahil dito, marami ang nadismaya. Para sa isang taong kumita ng milyun-milyon sa panloloko, ang multa ay “barya” lang. At dahil nasa labas siya, malaki ang posibilidad na mag-ooperate ulit siya gamit ang ibang pangalan.

Naglabas na ng Advisory ang Philippine Embassy sa Canada: Iwasan ang anumang ahensya na konektado kay Janet Mosquito.

KABANATA 3: ANG PAGASA NG PANGASINAN (Ang Kwento ni Jerwin Royupa)

Mula sa malamig na Canada, lumipad naman tayo sa mainit na vineyard ng Australia. Dito natapos ang pangarap ng 21-anyos na si Jerwin Royupa.

Si Jerwin ay ang ideal na anak. Mabait, relihiyoso, at Agriculture Graduate (Bachelor of Science in Agriculture) mula sa Pangasinan State University. Board passer pa. Ang kanyang pamilya ay proud na proud nang matanggap siya sa Australia para sa isang “Training Program.”

Ang Visa 407 (Training Visa): Ito ang ginamit na instrumento. Ang Visa 407 ay para sa professional development. Ibig sabihin, pupunta ka doon para matuto, mag-training, at pagbutihin ang skills mo bilang propesyunal. May kasunduan:

• May matututunan kang bago.

• May allowance ka na $135 AUD (Php 5,500) buwan-buwan.

• Hindi ka aabusuhin.

Noong February 6, 2019, masayang ipinost ni Jerwin ang kanyang passport at ticket. “To God be the Glory,” sabi niya. Limang linggo lang ang lumipas, noong March 15, 2019, tumawag ang Australia sa pamilya niya. Patay na si Jerwin.

KABANATA 4: MODERN-DAY SLAVERY (Ang Impyerno sa Vineyard)

Ano ang nangyari sa loob ng limang linggo? Ayon sa imbestigasyon ng Coroner sa New South Wales, ang naranasan ni Jerwin ay hindi “training.” Ito ay Modern Slavery.

1. Overwork: Pinagtrabaho siya sa ilalim ng tirik na araw nang mahigit 10 oras araw-araw. Walang break na maayos. Walang turo. Puro manual labor.

2. Wage Theft: Ni isang sentimo ng ipinangakong $135 allowance ay hindi ibinigay sa kanya.

3. Confiscation of Documents: Kinuha ng kanyang Sponsor (amo) ang kanyang passport. Ito ay malinaw na red flag ng human trafficking.

4. Threats: Binalaan siya ng amo: “Kapag hindi ka sumunod, sa Airport o sa Pulis ang bagsak mo.”

Dahil bata pa at takot mapauwi, tiniis ni Jerwin ang lahat. Sa kanyang mga chat sa kapatid, sinabi niyang natatakot siya sa kanyang amo.

KABANATA 5: ANG MISTERYOSONG PAGTALON (Suicide o Foul Play?)

Noong March 15, 2019, isinugod si Jerwin sa Royal Melbourne Hospital. Ang report: Tumalon daw siya mula sa umaandar na sasakyan. Nagtamo siya ng severe head injuries at internal bleeding. Hindi na siya naisalba.

Ang unang hinala ng marami ay Suicide dahil sa depression. Pero lumaban ang pamilya Royupa. “Hindi magpapakamatay ang kapatid ko. Relihiyoso siya. May ticket na siya pauwi ng Pilipinas sa katapusan ng Marso. Bakit siya magpapakamatay kung makakauwi na siya?”

Ang Coroner’s Report: Sinang-ayunan ni Deputy State Coroner Rebecca Hosking ang pamilya. Naniniwala ang korte na ang pagtalon ni Jerwin sa sasakyan ay hindi akto ng pagpapakamatay, kundi akto ng PAGTAKAS. Dahil sa sobrang takot at desperasyon, mas pinili niyang tumalon sa sasakyan para makalayo sa kanyang abusadong amo. May posibilidad din na may nagtulak sa kanya, o may nangyaring komprontasyon sa loob ng sasakyan bago siya mahulog.

Dahil dito, inirekomenda ng Coroner na imbestigahan ng New South Wales Police ang sponsor para sa kasong kriminal.

KABANATA 6: ANG ARAL AT BABALA

Ang dalawang kwentong ito ay magkaiba ng lugar pero iisa ang mensahe: Ang mga mandaragit ay nasa paligid lang.

Kay Janet Mosquito, natutunan natin na hindi porke Pilipino ay kakampi mo. May mga kababayan tayong handang ibenta ang kapwa para sa pera. Kay Jerwin Royupa, natutunan natin na ang mga visa schemes ay pwedeng gamitin para sa forced labor.

Paano Umiwas?

1. I-Verify ang Agency: Huwag basta maniwala sa Facebook Page. I-check sa POEA/DMW (Department of Migrant Workers) kung lisensyado.

2. Huwag Pumayag sa “Student Visa to Work” Scheme: Kung ang goal mo ay magtrabaho, mag-apply ng Work Visa. Ang Student Visa ay para sa pag-aaral at limitado ang oras ng trabaho. Ang pag-drop out ay iligal.

3. Hawakan ang Passport: Huwag na huwag ibibigay ang passport sa amo. Iligal iyon sa kahit anong bansa.

4. Magsumbong: Kung ikaw ay inaabuso, tumawag sa hotline ng gobyerno o sa Embahada.

KONKLUSYON: KATARUNGAN PARA SA MGA PANGARAP

Si John Kizo ay bumabangon pa lang mula sa pagiging homeless. Ang pamilya ni Jerwin Royupa ay naghihintay pa rin ng hustisya sa pagkamatay ng kanilang bunso.

Ang mga kwentong ito ay hindi para takutin kayo na mangibang-bansa. Ito ay para imulat ang inyong mga mata. Ang pangarap ay libre, pero ang pagiging tanga ay mahal ang bayad—minsan, buhay ang kapalit.

Mag-ingat, Kabayan.