ESPESYAL NA ULAT: ANG BATAS NG API (Isang Kwento ng Pagbangon, Talino, at Pagsingil ng Utang na may Tubo)

Sa probinsya, ang uniporme ng pulis ay simbolo ng kapangyarihan. Ito ay tinitingala, iginagalang, at kinatatakutan. Para sa marami, ito ang sagisag ng proteksyon. Ngunit para kay Althea Pastoral, ang unipormeng ito ang naging simbolo ng kanyang pinakamadilim na bangungot.

Ito ay hindi lamang kwento ng isang biktima. Ito ay kwento ng isang babaeng tinangkaang sirain, tinapakan, at pinatahimik, ngunit sa huli ay siya ring naging arkitekto ng pagbagsak ng taong umabuso sa kanya. Mula sa pagiging isang takot na dalaga, siya ay naging isang matalinong “Hunter” na tahimik na nagmanman sa dilim hanggang sa makamit ang hustisya.

KABANATA 1: ANG GABI NG PAGKAWALA NG INOSENSYA (Oktubre 2016)

Ang gabi ay tahimik sa isang liblib na bahagi ng Cagayan noong Oktubre 2016. Sa labas, humahampas ang hangin ng paparating na amihan, ngunit sa loob ng isang malawak at lumang bahay, mas malamig ang atmospera.

Sa isang sulok ng kwarto, nakaupo sa sahig ang 21-anyos na si Althea. Yakap-yakap niya ang kanyang mga tuhod, pilit na pinipigil ang pag-alog ng kanyang katawan. Ang kanyang mga mata ay namamaga sa kakaiyak, ang kanyang lalamunan ay paos sa kakasigaw na walang nakarinig. Sa sahig, may mga basag na bote ng alak at mga punit na piraso ng kanyang damit—mga saksi sa karahasan na naganap ilang sandali lamang ang nakalipas.

Sa labas ng pinto, nakatayo ang isang lalaki. Si PO3 Ricardo “Rick” de Vera. Isang beteranong pulis, nasa mid-40s, matikas, at kilala sa kanilang lugar. Humihithit siya ng sigarilyo nang may kalmadong ekspresyon, tila ba walang nangyaring krimen. Tila ba ang pagsira sa kinabukasan ng isang babae ay karaniwang bahagi lang ng kanyang gabi.

Si Althea ay isang Criminology graduate. Ang dugo niya ay nananalaytay ang tapang ng kanyang yumaong ama na isang Barangay Tanod. Pangarap niyang magsuot ng uniporme, maglingkod, at magbigay ng dangal sa kanilang pamilya. Ngunit sa gabing iyon, ang pangarap na iyon ay naging instrumento ng kanyang pagkakadapa.

KABANATA 2: ANG BITAG NG “PADRINO”

Paano nga ba humantong sa ganito ang lahat? Sa Pilipinas, alam ng lahat ang “Padrino System.” Kahit gaano ka pa kagaling, kung wala kang kakilala, mahihirapan kang pumasok sa gobyerno. Ito ang kahinaan na sinamantala ni Rick.

Nagkakilala sila sa isang seminar tungkol sa Public Safety Careers. Si Rick, gamit ang kanyang ranggo at impluwensya, ay lumapit kay Althea. “Kaya kitang ipasok agad. Basta sumunod ka lang sa proseso,” ang matatamis na salita ng pulis. Para kay Althea na galing sa mahirap na pamilya, ito na ang “Golden Ticket.” Ito na ang sagot sa kanyang mga dasal.

Ang huling hakbang daw ay isang “Orientation” sa isang safe house na ginagamit ng mga aplikante. Walang kamalay-malay si Althea na ang “Safe House” na iyon ay hindi lugar ng kaligtasan, kundi isang kulungan ng kasamaan. Nang dumating siya doon ng dapit-hapon, walang ibang aplikante. Walang orientation modules. Walang opisyal. Ang naroon lang ay si Rick, ang alak, at ang maitim nitong balak.

Nang matapos ang pang-aabuso, hindi humingi ng tawad si Rick. Sa halip, nagbitaw siya ng banta na tumarak sa puso ni Althea: “Huwag kang magsusumbong kung ayaw mong mapahamak ang pamilya mo. Alam mo kung sino ako. Alam mo ang kaya kong gawin.”

KABANATA 3: ANG DALAWANG TAON NG PANANAHIMIK

Pag-uwi ni Althea kinabukasan, siya ay nagbago. Ang dating masayahin at determinadong dalaga ay naging anino na lamang ng kanyang sarili. Sinunog niya ang kanyang mga reviewer. Itinago niya ang kanyang diploma. Ang pangarap niyang maging pulis ay nandidiri na siya. Paano siya sasali sa isang organisasyon na kinabibilangan ng halimaw na bumaboy sa kanya?

Pumasok siya sa isang encoding job sa City Hall. Trabahong malayo sa kanyang kurso, trabahong tahimik, trabahong hindi kailangang mag-isip. Araw-araw, siya ay parang robot. Gising, pasok, uwi, tulog. Pero sa gabi, binabangungot siya. Naaamoy niya ang sigarilyo ni Rick. Nararamdaman niya ang bigat nito. At naririnig niya ang banta sa kanyang pamilya.

Dalawang taon itong tumagal. Dalawang taong puno ng takot at PTSD. Tuwing makakakita siya ng pulis sa kalsada, nanginginig siya. Tuwing may dadaan na patrol car, gusto niyang magtago. Siya ay naging biktima na sumuko sa tadhana. O yun ang akala ng lahat.

KABANATA 4: ANG PAGGISING NG CRIMINOLOGIST

Isang gabi noong 2018, habang nakatulala sa kisame, may nagbago kay Althea. Naisip niya: Hanggang kailan ako matatakot? Habang ako ay nagdurusa, siya ay malaya. Baka may iba pa siyang biktima. Ang takot ay napalitan ng galit. At ang galit ay naging determinasyon.

Naalala niya ang kanyang pinag-aralan. Siya ay Criminology graduate. Alam niya ang Criminal Psychology. Alam niya ang Investigative Techniques. Alam niya kung paano mag-isip ang kriminal. Nagpasya siyang hindi na siya lalaban bilang “biktima” na nagmamakaawa ng hustisya. Lalaban siya bilang “Investigator.”

“Alam ko ang kalikaw ng bituka ng mga katulad ni Rick. Ang mga katulad niya ay maraming lihim.” Wala siyang ebidensya sa panggagahasa—matagal na iyon, wala nang physical evidence. Pero alam niyang ang isang corrupt na pulis ay hindi lang sa babae gumagawa ng milagro. Siguradong may iba pa itong baho. At iyon ang kanyang hahanapin.

KABANATA 5: ANG OPERASYON “GANTI”

Nagsimula siyang magmanman. Tahimik. Walang nakakaalam, kahit ang pamilya niya. Tuwing day-off niya o pagkatapos ng trabaho, nagiging spy si Althea. Naka-cap, naka-shades, nagmamasid sa malayo.

Phase 1: Ang Personal na Buhay Nadiskubre niyang si Rick ay may pamilya. Ang misis nito ay isang respetadong guro sa pampublikong paaralan, at mayroon silang dalawang anak na babae. Ang imahe ni Rick sa publiko ay “Family Man.” Pero sa gabi, iba ang kasama ni Rick. Nakita ni Althea ang pattern. Madalas itong mag-check in sa mga motel kasama ang iba’t ibang babae—mga GRO, minsan mga estudyante.

Dito ginamit ni Althea ang Psychological Warfare. Gumawa siya ng dummy account sa Facebook. Hindi siya nagpadala ng banta. Nagpadala lang siya ng katotohanan sa misis ni Rick. Maikling mensahe: Oras. Araw. Pangalan ng Motel. Walang picture, walang mahabang kwento. Sapat lang para magtanim ng duda.

Dalawang linggo ang lumipas, sumabog ang balita sa kanilang bayan. Nagwala ang asawa ni Rick sa harap ng motel. Nahuli ito sa akto. Iniwan si Rick ng kanyang pamilya. Wasak ang kanyang imahe bilang “Family Man.” Naramdaman ni Althea ang unang tikim ng tagumpay. Pero alam niyang kulang pa ito. Ang pambababae ay hindi sapat para ipakulong siya habambuhay. Kailangan niya ng mas mabigat.

Phase 2: Ang “Safe House” Bumalik si Althea sa lugar kung saan nagsimula ang lahat—ang lumang bahay sa Sta. Ana. Ang lugar kung saan siya inabuso. Masakit bumalik, pero kailangan. Gabi-gabi siyang nag-abang sa madilim na kalsada.

Napansin niya ang Pattern. Tuwing Sabado ng gabi, may mga dumarating na mamahaling SUV. May mga motorsiklo na mabilis umalis. May mga kahina-hinalang tao na may bitbit na duffle bags. Hindi ito simpleng inuman. Nakita niya si Rick na nakikipag-usap sa mga kilalang drug personalities sa kanilang lugar. Doon niya napagtanto: Ang “Safe House” ay hindi lang pugad ng pang-aabuso, ito ay Drug Den at bagsakan ng iligal na droga.

KABANATA 6: ANG ALYANSA SA NBI (Enero 2019)

Hawak na ni Althea ang alas. Pero hindi siya pwedeng pumunta sa Pulisya. Kabaro ni Rick ang mga nandoon. Baka pagtakpan lang siya o baka siya pa ang ipapatay. Kailangan niya ng ibang ahensya.

Lumapit siya sa isang dating senior niya sa kolehiyo na ngayon ay ahente na ng NBI (National Bureau of Investigation). Nakipagkita sila sa isang tago at pribadong lugar. Hindi siya nagpakilala bilang biktima ng rape. Nagpakilala siya bilang Informant. Inilatag niya ang lahat ng detalye: Oras ng dating, plaka ng sasakyan, sinu-sino ang kasama, at kung saan itinatago ang droga.

Namangha ang NBI Agent. Ang detalyeng ibinigay ni Althea ay hindi galing sa isang chismosa, kundi galing sa isang propesyonal na surveillance. “Matagal na naming tinutimbog ang grupong ito, pero wala kaming makuha sa loob. Ikaw ang susi,” sabi ng ahente.

KABANATA 7: ANG PAGBAGSAK NG HALIMAW

Enero 2019. Ang itinakdang gabi ng Raid. Nasa malayo si Althea, nakamasid. Naka-posisyon na ang NBI. Isang hudyat lang, nilusob ang safe house. “NBI! WAG KIKILOS! DAPA!”

Sa loob, huling-huli sa akto si PO3 Ricardo de Vera. Nakatambad sa mesa ang kilo-kilong Shabu, mga baril na walang lisensya, at pera galing sa bentahan. Hindi na nakapalag si Rick. Ang dating matikas at mayabang na pulis, ngayon ay nakadapa sa sahig, nakaposas, at parang basang sisiw.

Nang ilabas siya ng mga ahente, nakita ni Althea ang mukha ng demonyo na minsan ay nagpaiyak sa kanya. Ngayon, puno ito ng takot at pagkagulat. Hindi alam ni Rick na ang babaeng sinira niya noon ang siya palang tumapos sa kanya ngayon.

KABANATA 8: ANG HATOL (Reclusion Perpetua)

Naging mabilis ang usad ng kaso dahil sa bigat ng ebidensya. Hindi lang Droga (Drug Trafficking), kundi Illegal Possession of Firearms at Abuse of Authority. Nadawit din ang iba pang tiwaling pulis na kasabwat niya.

Noong 2022, ibinaba ang hatol. GUILTY. Ang sentensya: Reclusion Perpetua o Habambuhay na Pagkakakulong. Walang Parole. Matutulok siya sa bilangguan hanggang sa kanyang huling hininga.

Wala si Althea sa korte nung binasa ang hatol. Nabalitaan na lang niya ito mula sa kanyang kaibigan sa NBI. Napaluha siya. Hindi dahil sa lungkot, kundi dahil sa ginhawa. Ang “Halimaw” ay nakakulong na. Hindi na ito makakanakit pa ng ibang babae. Ang kanyang pamilya ay ligtas na.

KABANATA 9: ANG PAGBANGON AT PAGIGING AGENT

Dito nagtatapos ang kwento ng paghihiganti, at nagsisimula ang kwento ng pag-asa. Dahil sa ipinamalas na galing ni Althea sa intelligence gathering at surveillance, napabilib ang NBI sa kanya. Ang kanyang “Informant Work” ay naging portfolio niya.

Nag-apply muli si Althea. Hindi bilang pulis (dahil may trauma pa rin siya sa unipormeng iyon), kundi sa NBI. Tinanggap siya. Sa kanyang unang araw bilang Intelligence Analyst, tumayo si Althea sa harap ng salamin. Wala na ang takot sa kanyang mga mata. Ang babaeng minsan ay ginawang laruan sa isang safe house, ngayon ay isa nang tagapagtanggol ng bayan.

Ang kanyang karanasan ay hindi niya kinalimutan, kundi ginawang sandata. Alam niya ang pakiramdam ng maging biktima, kaya’t ipinangako niya sa sarili na gagamitin niya ang kanyang posisyon para siguraduhing wala nang ibang Althea ang iiyak sa dilim nang walang sumasaklolo.

Ang hustisya ay hindi laging madali. Minsan, kailangan mong maging matiyaga. Minsan, kailangan mong maging matapang. At minsan, kailangan mong gamitin ang talino para talunin ang kasamaan.