Sadyang walang sinasanto ang tadhana kapag usaping pera na ang nakataya sa isang masikip na compound sa Cavite na dati ay puno ng tawanan at tsismisan. Isang hapon na dapat ay payapa ang biglang nabulabog ng mga sigaw at kaguluhan na hinding-hindi malilimutan ng mga residenteng nakasaksi sa pangyayaring ito. Ang dating tahimik na eskinita ay naging saksi sa isang kaganapang nagpabago sa buhay ng lahat ng mga taong sangkot sa insidente.

Sinasabing nagsimula ang lahat sa isang simpleng utang na hindi nabayaran sa tamang panahon hanggang sa lumaki na ito at maging mitsa ng galit. Sa mundo ng “5-6,” madali ang makakuha ng pera pero napakahirap kapag dumating na ang araw ng paniningil lalo na kung walang pambayad. Ang kwentong ito ay isang babala sa ating lahat tungkol sa panganib na dulot ng sobrang pagpapahiram at panghihiram.

Kilalanin natin si Sharmain Obispo, isang tatlumpu’t tatlong taong gulang na ina na naninirahan sa isang mataong compound kasama ang kanyang pamilya at asawa. Si Sharmain ay kilala sa kanilang lugar bilang isang babaeng madalas lumapit sa mga nagpapautang kapag gipit na gipit na ang kanilang sitwasyon sa bahay. Maraming kapitbahay ang nakakaalam na hindi ito ang unang pagkakataon na nagkaroon siya ng problema sa kanyang mga pinagkakautangan.

Ang kanyang asawa na si Edgardo, o mas kilala sa tawag na Dodong, ay isang trabahador na nagsisikap din para sa kanilang maliit na pamilya at anak. Sa kasamaang palad, si Dodong ay may reputasyon din sa kanilang compound bilang isang taong mabilis mag-init ang ulo lalo na kapag siya ay nakainom. Ang kombinasyon ng utang at alak ay sadyang delikado sa anumang uri ng relasyon o komunidad.

Noong taong dalawang libo’t labindalawa, nagdesisyon si Sharmain na lumapit sa isang Indian national na nagngangalang Kamal Singh upang humiram ng halagang labinlimang libong piso. Ang layunin sana ng utang na ito ay upang makapagsimula si Sharmain ng isang maliit na negosyong ukay-ukay para makatulong sa gastusin ng pamilya. Mukhang maganda ang plano sa simula dahil marami naman ang nagtatagumpay sa ganitong uri ng maliit na negosyo.

Gayunpaman, tila nag-iba ang takbo ng mga pangyayari nang makuha na ni Sharmain ang pera mula kay Kamal na noon ay nagtitiwala sa kanya. Sa halip na ipambili ng mga sako ng damit para sa ukay-ukay, napunta ang malaking bahagi ng pera sa mga bagay na hindi naman kailangan. Nakabili si Sharmain ng bagong cellphone at iba pang personal na gamit na naging sanhi ng bulung-bulungan sa compound.

Nang dumating ang unang buwan ng singilan, nagawa pa ni Sharmain na magbayad ng kakarampot na halaga upang hindi magalit ang nagpautang na si Kamal. Akala ni Kamal ay magpapatuloy ang maayos na transaksyon dahil maayos naman silang nag-usap noong una pa lamang silang magkita sa lugar. Ngunit doon na pala nagsimula ang serye ng pagtatago at pag-iwas ni Sharmain sa bawat pagbisita ng Bombay.

Sa tuwing paparating ang motor ni Kamal sa compound, tila nagiging signal ito para sa mga kapitbahay na magsarado ng kanilang mga pinto at bintana. Ang mga bata ay mabilis na inuutusan na sabihing wala ang kanilang nanay o tatay sa loob ng bahay upang makaiwas sa singil. Ang ganitong sistema ay naging normal na senaryo sa tuwing dadaan ang mga nagpapautang sa kanilang lugar.

Naging mapagmasid si Kamal at napansin niya ang pattern ng pag-iwas ni Sharmain sa bawat linggo na siya ay sumusubok na maningil ng utang. Hindi lang pala kay Kamal may utang ang babae kundi pati na rin sa ibang mga tao sa loob at labas ng kanilang maliit na komunidad. Ang reputasyong ito ni Sharmain ay unti-unting nakarating sa kaalaman ng lahat ng mga nagpapautang sa Cavite.

Dahil sa paulit-ulit na pagtanggi at pagtatago, dahan-dahang nawala ang pasensya ni Kamal na dati ay kilala bilang isang mahinahong tao sa paniningil. Pakiramdam niya ay niloloko na siya at hindi na nirerespeto ang usapan nilang dalawa na dapat ay matagal na sanay natapos ang bayaran. Sa bawat balik niya, laging pareho ang naririnig niyang dahilan na wala raw sa bahay ang kanyang hinahanap.

Isang araw, nagkasalubong ang dalawa sa mismong eskinita ng compound at hindi na nakapagtago si Sharmain dahil huli na siya sa kanyang akto. Sinubukan ni Kamal na kausapin siya nang maayos at hilingin ang kahit kaunting pambayad para lamang mabawasan ang balanse ng kanyang malaking utang. Ngunit sa halip na makiusap, naging matapang pa si Sharmain at sinabing wala siyang pambayad sa kasalukuyan.

Dito na nagsimulang uminit ang usapan dahil sa pagmamataas ni Sharmain sa kabila ng kanyang obligasyon na dapat sana ay tinutupad niya bilang nanghiram. Hindi nagustuhan ni Kamal ang tono ng pananalita ng babae kaya nagbanta siyang idudulog na ang usapin sa barangay para sa pormal na reklamo. Ngunit tila hindi natakot si Sharmain at hinamon pa ang dayuhan na gawin ang anumang nais nitong gawin.

Lumipas ang ilang araw at noong hapon ng Marso, nagdesisyon si Kamal na muling puntahan ang bahay nina Sharmain para sa huling pagkakataon na pakiusap. Pagdating niya sa tapat ng pintuan, napansin niyang bukas ito at may naririnig siyang mga boses ng mga taong tila nagkakasiyahan sa loob. Hindi niya alam na ang hapon na iyon ang magiging pinakamadilim na bahagi ng kanyang buhay bilang dayuhan.

Biglang lumabas mula sa loob ng bahay si Dodong na halatang nasa ilalim ng impluwensya ng alak dahil sa pamumula ng kanyang mga mata. Sa halip na kausapin si Kamal tungkol sa utang ng asawa, lumabas ang lalaki na may hawak na matalim na itak. Ang tensyon sa pagitan ng dalawang lalaki ay agad na umakyat sa antas na hindi na kayang kontrolin ng salita.

Natakot si Kamal nang makita ang dala ni Dodong kaya dahan-dahan siyang umatras habang sumisigaw ang lalaki ng mga hindi magagandang salita laban sa kanya. Pinilit ni Kamal na kumalma at sabihing naroon lamang siya para maningil pero hindi nakikinig ang lasing na asawa ni Sharmain. Iwinasiwas ni Dodong ang itak sa direksyon ni Kamal na nagdulot ng matinding panganib sa kanyang seguridad.

Sa gitna ng kaguluhang ito, nakita ni Kamal na wala na siyang matatakbuhan dahil napasandal na siya sa pader ng isang bahay sa dulo ng eskinita. Ramdam niya ang panganib sa kanyang buhay kaya naman sa isang mabilis na pagkilos ay nahugot niya ang kanyang rehistradong baril na dala. Isang malakas na putok ang umalingawngaw sa buong compound na nagpatigil sa lahat ng mga taong naroon sa lugar.

Nabuwal si Dodong sa semento at agad na nagkagulo ang mga kapitbahay habang sumisigaw ng malakas si Sharmain dahil sa sinapit ng kanyang mahal na asawa. Ang mga tao ay mabilis na lumapit upang tumulong habang si Kamal naman ay nanatiling nakatayo nang tulala sa bilis ng mga pangyayaring hindi inaasahan. Tumawag agad ng mga awtoridad ang ilang residente upang rumesponde sa nangyaring insidente sa kanilang lugar.

Dinala si Dodong sa ospital ngunit sa kasamaang palad ay hindi na naisalba ang kanyang buhay dahil sa tindi ng tinamo niyang pinsala sa katawan. Ang balitang ito ay mabilis na kumalat sa buong Cavite at naging usap-usapan kung sino ba talaga ang dapat sisihin sa trahedyang ito. Marami ang nagulat dahil kilala ang pamilya Obispo ngunit hindi nila akalaing aabot sa ganito ang usaping utang.

Agad na sumuko si Kamal sa mga pulis at ibinigay ang kanyang baril para sa kaukulang imbestigasyon na gagawin ng mga dalubhasa sa krimen. Iginiit niya na wala siyang intensyong manakit ng kapwa kundi ginawa lamang niya iyon upang protektahan ang kanyang sariling buhay laban sa panganib. Ang kasong ito ay naging isang mahabang labanan sa korte sa pagitan ng pamilya ng biktima at ng dayuhan.

Habang tumatakbo ang imbestigasyon, lumabas ang mga testimonya mula sa ibang mga kapitbahay na nagpapatunay sa naging agresibong kilos ni Dodong noong hapon na iyon. Napag-alaman din na si Kamal ay may kaukulang permit para sa kanyang baril at wala itong anumang record ng pagiging marahas sa ibang tao. Ang ebidensya ng pagiging lasing ni Dodong ay naging mahalagang bahagi rin ng depensa ni Kamal.

Sa panig ni Sharmain, sinubukan niyang palabasin na si Kamal ang unang nanakit at nanggulo sa kanilang tahanan nang walang sapat na dahilan o warrant. Ngunit hindi ito tumugma sa mga nakitang ebidensya sa crime scene kung saan nakitang nasa malayo si Kamal nang mangyari ang putukan. Ang mga nakasaksing residente ay nagkaroon din ng iba’t ibang bersyon ng kwento depende sa kanilang kinikilingang panig.

Matapos ang ilang buwang paglilitis, naglabas ng desisyon ang korte na nagpawalang-sala kay Kamal Singh sa kasong homicide dahil kinilala ito bilang “self-defense.” Ayon sa husgado, may sapat na batayan para matakot si Kamal sa kanyang buhay dahil sa dala-dalang itak ng biktima na handa nang manakit. Gayunpaman, bagama’t nakalaya si Kamal, hindi na maibabalik ang buhay na nawala sa isang iglap lamang.

Ang trahedyang ito ay nag-iwan ng malalim na sugat sa pamilya Obispo lalo na sa kanilang anak na nawalan ng ama sa murang edad pa lamang. Maraming mga tao ang nakisimpatya sa sinapit ni Dodong ngunit marami rin ang nagsabing naging sanhi rin ito ng kawalan ng disiplina sa pagbabayad ng utang. Ang kwento nina Sharmain at Kamal ay naging isang halimbawa ng kung paano sumisira ng buhay ang hindi pagkakaunawaan.

Hindi pa doon natapos ang kalbaryo ni Sharmain dahil matapos ang kaso ng kanyang asawa, lumabas naman ang mga kaso ng estafa laban sa kanya. Ang mga taong dati niyang inutangan na hindi niya binayaran ay nagsama-sama upang pormal siyang sampahan ng demanda sa korte ng hustisya. Dahil sa dami ng mga reklamo, hindi na nakaiwas si Sharmain sa kamay ng batas at kalaunan ay nahatulan ng pagkakakulong.

Noong taong dalawang libo’t labing-walo, pumasok sa piitan si Sharmain upang pagserbisyuhan ang kanyang sentensya na umabot ng sampung taon dahil sa pinagsama-samang kaso. Nawala sa kanya ang kanyang kalayaan, ang kanyang asawa, at ang pagkakataong makasama ang kanyang anak habang ito ay lumalaki. Ang kakarampot na halagang labinlimang libo ay nauwi sa isang habambuhay na pagsisisi na hinding-hindi na mabubura.

Sa kabilang dako, pinili ni Kamal Singh na iwanan ang probinsya ng Cavite at lumipat sa isang malayo at tahimik na lugar upang magsimula muli. Itinigil na rin niya ang pagpapautang ng pera dahil sa takot na muling maranasan ang panganib na halos tumapos sa kanyang sariling buhay noon. Sa kasalukuyan, siya ay may-ari na ng isang maliit na tindahan na unti-unti nang lumalago at nagbibigay sa kanya ng payapang pamumuhay.

Ang reaksyon ng mga netizens sa kwentong ito ay halo-halo at talagang kapansin-pansin ang tindi ng diskusyon sa bawat comment section ng social media. Marami ang nagpahayag ng kanilang matinding pagkagulat sa sinapit ng pamilya dahil lamang sa isang maliit na halaga na nauwi sa malaking gulo. Narito ang ilan sa mga komento na talagang tumatak sa ating mga mambabasa tungkol sa usaping ito.

Sabi ng isang netizen, “I wish things had turned out this way na sana ay nagbayad na lang ng utang si Sharmain para hindi na umabot sa ganito.” Tunay ngang ang katapatan sa pangako ay napakahalaga upang makaiwas sa anumang uri ng kaguluhan sa ating kapwa o komunidad. Ang pagsisisi ay laging nasa huli at kadalasan ay napakasakit tanggapin kapag may buhay na ang nawala.

Mayroon din namang nagbiro ngunit may halong katotohanan ang sinabi, “That’s funny, mas mahal pa ang kabaong kaysa sa utang na labinlimang libo, sana naisip nila iyon bago nag-itak.” Bagama’t medyo masakit pakinggan, ito ay isang realidad na madalas nating makita sa mga kwento ng kaguluhan dahil sa pera. Ang pride at galit ay hindi kailanman nagbubunga ng mabuti sa anumang sitwasyon sa buhay.

Isang tagahanga naman ang nagpaabot ng simpatya sa bata, “Stay strong para sa anak nila, wala siyang kinalaman sa gulo ng mga matatanda pero siya ang pinaka-kawawa.” Ang mga bata ang palaging biktima sa tuwing nagkakaroon ng ganitong uri ng trahedya sa loob ng isang pamilya o komunidad. Sana ay magsilbi itong aral sa lahat ng mga magulang na maging responsable sa bawat desisyon na gagawin.

May iba ring nagtanggol sa dayuhan at sinabing, “Hindi lahat ng Bombay ay masama, sila nga ang tumutulong kapag walang-wala ka na pero wag mo naman silang lokohin.” Ang diskriminasyon sa mga dayuhan ay madalas ding lumalabas sa ganitong mga usapin pero dapat nating tandaan na tao rin silang naghahanap-buhay. Ang respeto sa bawat isa ay pundasyon ng isang mapayapang pamumuhay saan man tayo naroroon.

Sa pagsusuri ng kwentong ito, makikita natin ang malalim na problema ng kahirapan sa ating bansa na nagtutulak sa mga tao sa mga delikadong sitwasyon. Ang sistema ng “5-6” ay tila naging gamot sa mabilisang pangangailangan ngunit ito rin ay lason na unti-unting sumisira sa moralidad at seguridad ng marami. Marahil ay kailangan ng mas maayos na sistema ng pautang para sa mga maliliit na negosyante sa bansa.

Bilang konklusyon, ang kwento nina Sharmain, Dodong, at Kamal ay isang masakit na paalala na ang bawat utang ay may kaakibat na responsibilidad at bawat galit ay may kapalit na trahedya. Huwag nating hayaan na ang pera ang maghari sa ating mga puso at maging sanhi ng pagkawala ng ating katuwiran. Ang buhay ay napakahalaga upang masira lamang dahil sa mga materyal na bagay na maaari namang paghirapan.

Ano ang inyong masasabi sa sinapit ni Sharmain at ng kanyang pamilya sa Cavite dahil sa usaping ito ng utang at paniningil? Naniniwala ba kayo na naging patas ang desisyon ng korte sa pagpapawalang-sala sa dayuhan dahil sa kanyang naging aksyong pagtatanggol sa sarili? I-comment na ang inyong mga opinyon sa ibaba at huwag kalimutang i-share ang artikulong ito sa inyong mga kaibigan para sa isang makabuluhang diskusyon!

Sana ay marami kayong natutunang aral sa kwentong ito na hango sa totoong buhay at naglalayong magbigay ng babala sa ating lahat. Lagi nating piliin ang maging tapat, mapagkumbaba, at iwasan ang anumang uri ng karahasan sa ating pakikitungo sa kapwa. Hanggang sa muli nating pagkikita para sa mas marami pang kwentong kapupulutan ng aral dito sa ating pahina!