Sabi nga nila, ang pinakamasakit na sugat ay hindi nanggagaling sa iyong kaaway kundi sa taong itinuturing mong kanang kamay. Sa mundong puno ng pagkukunwari, mahirap na talagang kilalanin kung sino ang tunay at kung sino ang nagsuot lamang ng maskara para makuha ang iyong tiwala. Ito ang kuwento ng isang matinding pagtatraydor na magsisilbing babala sa ating lahat—isang paalala na hindi lahat ng tumutulong ay may mabuting intensyon, at hindi lahat ng nakangiti ay tunay na kaibigan.

Magsimula tayo sa kung paano nabubuo ang isang samahan. Sa simula, ang lahat ay tila perpekto. Noong makilala ni Clarissa si Marites (hindi tunay na pangalan), inakala niya na natagpuan na niya ang “soul sister” na matagal na niyang hinahanap. Si Marites ay yung tipo ng tao na parang laging handang tumulong. Kapag may problema si Clarissa sa trabaho, nandoon si Marites para makinig. Kapag kapos sa budget, si Marites ang unang mag-aalok ng pagkain. Sa madaling salita, nakuha ni Marites ang loob ni Clarissa sa pamamagitan ng matatamis na salita at pakitang-taong kabaitan. Sino ba naman ang hindi mahuhulog sa ganung klaseng pagtrato? Sa panahon ngayon, bihira na ang makatagpo ng taong tila walang hinihinging kapalit. Pero dito pala nagkamali si Clarissa. Ang akala niyang anghel na hulog ng langit, ay may itinatago palang maitim na balak sa likod ng kanyang mga ngiti.

Habang lumalalim ang kanilang pagkakaibigan, unti-unting binuksan ni Clarissa ang kanyang buhay kay Marites. Ikinuwento niya ang kanyang mga pangarap, ang kanyang mga sikreto, at maging ang mga kahinaan ng kanyang pamilya. Ibinigay niya ang susi ng kanyang puso, at literal na susi ng kanyang tahanan, dahil sa sobrang tiwala. Hindi niya alam na ang bawat impormasyong ibinibigay niya ay nagsisilbing bala na gagamitin laban sa kanya sa takdang panahon. Dito natin makikita ang katangian ng isang “hayop na kaibigan”—sila yung mga taong matiyagang nag-oobserba, nag-iipon ng alas, at naghihintay ng tamang pagkakataon para manila. Ang kanilang kabaitan ay isang investment, at kapag dumating ang oras na kailangan na nilang “maningil,” gagawin nila ito sa pinakamalupit na paraan.

Nagsimulang magbago ang lahat nang makapansin si Clarissa ng maliliit na bagay. May mga pagkakataon na ang mga kuwentong sinabi niya lang kay Marites ay nakakarating sa ibang tao, pero sa paraang baluktot na at masama ang dating. Kapag tinatanong niya si Marites, mabilis itong magtatanggi at magpapaawa, sasabihing “Hinding-hindi ko magagawa sa iyo ‘yan, Clarissa. Ikaw ang pinakamahalaga kong kaibigan.” Dahil sa sobrang busilak ng puso ni Clarissa, pinapatawad niya ito at iniisip na baka nagkataon lang o baka ibang tao ang nagkakalat ng tsismis. Ito ang pagkakamali ng marami sa atin—ang pagbibigay ng “benefit of the doubt” sa mga taong paulit-ulit na tayong binabastos sa likod natin. Ang loyalty ni Clarissa ang naging kuta ni Marites para magpatuloy sa kanyang paninira.

Ang sukdulan ng lahat ay nangyari sa isang hindi inaasahang pagkakataon. Isang araw, nalaman na lang ni Clarissa na ang kanyang pinaghirapang posisyon sa trabaho ay nanganib dahil sa mga maling ulat na ipinarating sa kanilang boss. Sino ang nagdala ng ulat? Walang iba kundi si Marites. Ginamit ni Marites ang mga pribadong hinaing ni Clarissa tungkol sa kumpanya—mga bagay na sinabi niya sa gitna ng pagod at emosyon bilang kaibigan—at ipinarating ito sa management bilang patunay na “unprofessional” si Clarissa. Hindi lang doon nagtapos. Nalaman din ni Clarissa na pinupuntahan ni Marites ang kanyang mga kamag-anak para manghiram ng pera gamit ang kanyang pangalan, habang sinasabing si Clarissa ay nalululong sa kung ano-anong bisyo kaya nangangailangan ng tulong pinansyal.

Nakakanginig ng laman ang ganitong uri ng pagtatraydor. Paano nagagawang sikmurain ng isang tao na sirain ang buhay ng kaibigang nagpatuloy sa kanya sa sariling tahanan? Ang sagot ay inggit. Ang inggit ay isang lason na dahan-dahang kumakain sa pagkatao ng isang mapagkunwaring kaibigan. Nakikita nila ang iyong tagumpay bilang banta sa kanilang sarili. Sa halip na maging inspirasyon ka, nagiging target ka ng kanilang galit. Ang “hayop na kaibigan” ay hindi nakukuntento hangga’t hindi ka nila nakikitang lugmok at walang-wala. Gusto nilang kunin ang meron ka—ang iyong reputasyon, ang iyong mga relasyon, at ang iyong kapayapaan ng isip.

Nang harapin ni Clarissa si Marites, ang inaasahan niyang paghingi ng tawad ay napalitan ng panlalamig at panunumbat. Biglang lumabas ang tunay na kulay ni Marites. Ang dating boses na malumanay ay naging matalas at puno ng poot. Dito napatunayan ni Clarissa na ang taong kaharap niya ay hindi ang kaibigang minahal niya ng ilang taon, kundi isang estrangherong punong-puno ng pait sa puso. Ang masaklap pa rito, nagawa pa ni Marites na baligtarin ang sitwasyon at palabasin na siya ang biktima sa harap ng kanilang mga common friends. Ito ang “gaslighting” sa pinakamataas na antas. Gagamitin nila ang iyong emosyon para magmukha kang masama habang sila ang bida sa sarili nilang bersyon ng kuwento.

Marami sa atin ang makakaugnay sa karanasan ni Clarissa. Marami ang naiiyak ngayon habang binabasa ito dahil naaalala nila ang “kaibigan” na tinulungan nila noong walang-wala, pero nakuha silang saksakin sa likod nang makaangat-angat na sa buhay. Masakit, oo. Parang pinipiga ang puso mo kapag napagtanto mo na ang taong pinagkatiwalaan mo ng iyong mga sikreto ay siya palang sisira sa iyong pangalan. Ngunit sa bawat sakit na nararanasan natin, mayroon tayong natututunan. Natututunan nating maging mapili. Natututunan nating maglagay ng hangganan o boundaries. Hindi masamang maging mabait, pero masamang maging tanga sa harap ng mga taong ang pakay lang ay gamitin tayo.

Ano nga ba ang dapat nating gawin kapag nalaman nating may “hayop na kaibigan” sa ating paligid? Ang unang hakbang ay pagtanggap. Tanggapin mo na ang taong iyon ay hindi na karapat-dapat sa puwesto niya sa buhay mo. Huwag mong piliting ayusin ang isang relasyon na binuo sa kasinungalingan. Pangalawa, lumayo ka. Cut them off completely. Walang puwang ang mga “toxic” na tao sa iyong paglalakbay tungo sa tagumpay. Ang kanilang presensya ay parang anay na dahan-dahang sumisira sa pundasyon ng iyong pagkatao. Pangatlo, huwag kang maghiganti sa paraang katulad ng sa kanila. Ang pinakamabisang higanti ay ang patuloy na pag-unlad at pagiging masaya habang sila ay nananatiling nakalugmok sa kanilang sariling inggit at paninira.

Sa huli, ang kuwento ni Clarissa ay hindi lang tungkol sa pagkabigo. Ito ay tungkol sa pagbangon at pagkakaroon ng mas matalas na pakiramdam. Ang mga taong katulad ni Marites ay laging nandiyan, nag-aabang sa bawat kanto ng ating buhay. Maaaring sila ay nasa opisina, sa ating mga komunidad, o maging sa loob mismo ng ating pamilya. Ang mahalaga ay manatili tayong totoo sa ating sarili. Huwag nating hayaan na ang kasamaan ng iba ay magpabago sa ating mabuting puso, ngunit hayaan nating ito ang magturo sa atin na maging mas matalino sa pagpili ng ating sasamahan.

Para sa mga taong kasalukuyang dumaranas ng ganitong uri ng pagtatraydor, tandaan ninyo: hindi niyo kasalanan ang magtiwala. Ang may kasalanan ay ang taong sumira sa tiwalang iyon. Huwag mong hayaan na ang isang “hayop na kaibigan” ang magtakda ng iyong halaga. Malaki ang mundo, at marami pang tao diyan na tunay na nagmamahal at magpapahalaga sa iyo nang walang halong pag-iimbot. Ang pagkawala ng isang pekeng kaibigan ay hindi kawalan, kundi isang malaking clearance sa iyong buhay para makapasok ang mga totoong biyaya at totoong tao.

Huwag tayong magbulag-bulagan sa mga “red flags.” Kapag ang isang kaibigan ay mahilig manira ng ibang tao sa harap mo, asahan mo na darating ang araw na ikaw naman ang sisiraan niya sa harap ng iba. Kapag ang isang tao ay laging “biktima” sa lahat ng kanyang nakaraang pagkakaibigan, marahil siya talaga ang problema. Maging mapanuri. Maging matalino. At higit sa lahat, ingatan ang iyong puso. Ang tunay na kaibigan ay parang ginto—mahirap hanapin, pero kapag nahanap mo, hindi ka kailanman nanakawan ng kapayapaan.

Sa mga “Marites” at mga taong mahilig manggamit ng kabaitan ng iba, tandaan ninyo na ang karma ay hindi natutulog. Maaaring nagtagumpay kayo ngayon sa paninira at pagkuha ng hindi sa inyo, pero ang lahat ng bagay na itinayo sa kasamaan ay tiyak na guguho. Walang lihim na hindi nabubunyag, at walang kasamaang hindi naparurusahan. Ang tunay na yaman ay hindi ang dami ng iyong nalamangan, kundi ang linis ng iyong konsensya pagtulog mo sa gabi.

Sana ang artikulong ito ay magbukas ng mata ng marami. Ibahagi natin ito para magsilbing babala sa ating mga mahal sa buhay. Huwag nating hayaan na may mabiktima pa ng mga taong “hayop na kaibigan” na nagtatago sa balat ng tupa. Sa huli, ang katotohanan ang laging mananaig, at ang mga taong may malinis na kalooban ang tunay na magtatagumpay sa laban ng buhay. Manatiling matatag, manatiling maingat, at higit sa lahat, manatiling totoo.